Aandacht voor je verdriet, ook na jaren

Geplaatst op Facebookpagina van ‘Ik mis je’ maart 2017

Verder leven na de dood van een dierbare, is een van de zwaarste opgaven in een mensenleven. Vroeg of laat krijgt iedereen er mee te maken. Wat maakt dan toch dat het zo lastig is om open te blijven over je verdriet? Is het omdat na de eerste weken de aandacht vanuit de omgeving minder wordt, of omdat we zelf denken ‘het moet nu toch onderhand wel over zijn’? Ervaringsdeskundige en rouw- en verliestherapeut Maartje Hazebroek legt in dit artikel uit hoe je met verdriet mag omgaan: niet doordat er tijd overheen gaat, maar door erkenning hebben voor en het uiten van je verdriet door de tijd heen.
Al veertien maanden sleept Annelies (51) zich door de dagen heen. ‘Ik voel me niet verdrietig, ik bén verdriet.’ Overal in haar lichaam voelt ze de pijn van het verlies van haar man Harm, die vorig jaar op 53-jarige leeftijd plotseling overleed aan een hartstilstand. Ineens was hij weg en stond haar leven op zijn kop. “Mensen zeggen dat ik sterk ben,” vertelt Annelies me. “En dat ik vast blij ben dat het eerste jaar nu voorbij is.” Nee, Annelies voelt zich een wrak en houd zichzelf staande omdat iets in haar mee wil blijven doen in de wereld.

Van binnen huil ik nog steeds
Het verhaal van Annelies staat niet op zichzelf. Door je eigen overlevingsmechanisme en ook door (onbewuste) invloed vanuit de omgeving die gericht is op de toekomst, houd je makkelijk je verdriet voor jezelf. Ook angst voor onbegrip, oordelen of afwijzing spelen hier een rol in.

Zo kan het zijn dat je van buiten niet aan iemand kunt zien dat hij of zij van binnen huilt. Annelies verwoordt het zo: “Ik wil mijn verhaal delen, maar er is zoveel dat me tegenhoudt. Van buiten is niet veel merkbaar, maar van binnen huil ik. Sterker nog, mijn binnenste schreeuwt het uit. De wanhoop is nog steeds immens groot, ik weet niet waar ik met mezelf heen moet. Ik voel me erg eenzaam in mijn verdriet.”

Overlevingsmechanisme
Je focus op iets anders leggen, is een overlevingsmechanisme.  Zo verleg je de aandacht naar gevoelens die prettiger zijn dan pijn. Hierdoor ben je in staat om het dagelijkse leven beter aan te kunnen. Tegelijk vermijd je daarmee de pijn die binnenin jou aanwezig is en die juist vraagt om erkenning.

In de eerste periode na het verlies, de dagen en weken waarin je in een roes leeft, is dit mechanisme zeer gewenst. Het helpt je om deze eerste periode door te komen. Op de lange termijn echter, wordt het juist steeds zwaarder als dit overlevingsmechanisme aanblijft. Zonder dat je het direct door hebt, kost dit heel veel energie. Het is niet niks om pijnlijke gevoelens weg te drukken en door te leven zodat de ‘buitenwereld’ het niet ziet. Dit kan zelfs resulteren in lichamelijke klachten. Je lichaam gaat signalen afgeven om je te vertellen dat je rouw aandacht nodig heeft. 

Stekende pijn door mijn lichaam
Ze was nog maar 18 jaar, toen de beide ouders van Hilke (27) omkwamen bij een auto-ongeluk. Hilke vertelt: “Het was zeven jaar later, dat ik in een lunchcafé zat en aan het tafeltje naast me een moeder met dochter zag zitten. Ze deelden hun broodjes door de helft en gaven elkaar de andere helft. Op dat moment voelde ik een stekende pijn door mijn lichaam. Zó deden mijn moeder en ik dat ook altijd als we samen een dagje gingen winkelen. Tranen schoten in mijn ogen. Ik wilde weg, ik legde wat geld op tafel en ben weggelopen. Thuis heb ik wel een uur gehuild.” Na deze intense ervaring moest Hilke op aanraden van mensen om haar heen hulp gaan zoeken, want ‘dit was toch niet normaal na zeven jaar?’.

Normaal, bestaat dat dan?
Er bestaat geen standaard proces voor rouw. Er is ook geen tijd gebonden aan een rouwproces. Verdriet van een verlies draag je met je mee en er kunnen in een leven altijd momenten komen dat dit weer heel sterk voelbaar is. Hilke heeft waarschijnlijk geen psycholoog nodig, maar ‘gewoon mensen die begrijpen dat haar gedrag past in een leven dat een groot verdriet kent’.

Terugdenken aan iemand van wie je gehouden hebt en die gestorven is, roept altijd verdriet op. Dit gevoel van verdriet zal veranderen door de jaren heen. In het begin kan verdriet je helemaal ontwrichten, later zal dat anders worden.

Verdriet heelt door erkenning en uiten
Ze zeggen weleens dat ‘tijd alle wonden heelt’, maar zo eenvoudig is het niet. Het is niet door het verloop van de tijd dat genezend werkt, maar de erkenning en de uiting van het verdriet in een periode van tijd. Erkenning geven aan verdriet geeft meer verlichting dan het weg te stoppen, te verzwijgen en op te kroppen. 

Het is belangrijk dat je zowel van jezelf als van anderen ruimte krijgt om je verdriet te uiten. Dat betekent heel simpel: toestaan dat er verdriet is in je leven. Er aandacht aan geven. Dat kan op momenten dat je verdriet aandacht vraagt, zoals Hilke deed, maar je kunt ook aandacht geven op andere momenten. Bijvoorbeeld door stil te gaan zitten, je ogen te sluiten en jezelf de vraag te stellen “Hoe gaat het nu eigenlijk echt met mij?” Je lichaam liegt niet. Door te herkennen waar je spanning en ontspanning voelt in je lichaam, geef je verdriet ook ruimte.

 

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *